Op maandag 16 maart hield ons bestuurslid Willem van Norel voor ruim 120 bezoekers een interessante dialezing over zijn onlangs verschenen boek Joods leven in Elburg.

De kersverse voorzitter van Arent thoe Boecop, Kees van de Streek, opende de avond met het voorlezen van twee brieven (van de ruim 120 ontvangen schriftelijke reacties!) die de auteur van het standaardwerk over Joods leven in Elburg in de afgelopen tijd had ontvangen. De ene brief was van professor dr. Johannes Houwink ten Cate. Hij dankte Willem van Norel in zijn brief op 9 februari 2015 voor het schitterende boek, dat een buitengewoon monument is voor de slachtoffers. Het boek behoort volgens de Amsterdamse hoogleraar Holocaust- en genocidestudies tot de onbetwiste hoogtepunten in dit genre.

De andere brief was van minister-president Mark Rutte. Hij schreef op 19 november 2014 dat het boek zowel in de uitvoering als de inhoud een indrukwekkende publicatie was geworden. Al die namen, al die persoonlijke verhalen en foto’s, u hebt werkelijk fantastisch werk geleverd. Dank dat u op deze manier bijdraagt aan het levend houden van een deel van onze geschiedenis, dat wij nooit mogen vergeten.

Willem begon de lezing met het motto van Jules Schelvis: vertel de verhalen door aan de kinderen en laten die het weer doorvertellen aan hun kinderen. Het boek Joods leven in Elburg is een Gedenkboek bedoeld om de vele namen een gezicht en een levensverhaal te geven.

Aan de hand van negen families besprak Willem van Norel vervolgens in hoofdlijnen de markante levensgeschiedenissen van de joodse Elburgers. Hij deed dat in alfabetische volgorde, zoals dat ook in zijn boek is verwerkt.

De onbetwiste breuklijn in de levensverhalen vormt de Tweede Wereldoorlog. Van de Elburger joodse gemeenschap overleefden er slechts enkelen. Dertien joodse Elburgers werden vermoord in Auschwitz, tien werden er vergast in het vernietigingskamp Sobibor.

Ook de joodse onderduikers in Elburg werden tijdens de lezing besproken. Achttien joodse kinderen werden tijdens de oorlog ondergebracht bij Elburgse families. Al deze kinderen overleefden de verschrikkingen van de bezettingsjaren.

Aan het eind van zijn indrukwekkende lezing ging Van Norel dieper in op de manier waarop hij zijn onderzoek had gedaan. Vijf jaar lang verdiepte de Elburger historicus zich in allerhande literatuur, artikelen en websites. Daarnaast bezocht hij diverse archieven met betrekking tot de levens van de joodse Elburgers. Heel veel relevante informatie komt uit het Elburger streekarchief. Heel bijzonder is dat de auteur ruim zeventig Elburger informanten (ooggetuigen) heeft ondervraagd over hun joodse medeburgers. Sommigen hadden zelfs een dagboekje bijgehouden over hun ervaringen tijdens de oorlogsjaren. Hun informatie maakt de beschreven levensportretten heel persoonlijk en uniek.

De bezoekers kunnen terugkijken op een heel bijzondere avond. De reacties na afloop getuigen van een indrukwekkende lezing!

Deze week worden de leden van de Rabobank weer uitgenodigd om hun stem uit te brengen op genoemde campagne.

Onze vereniging doet ook mee met deze actie.

U mag als lid van de Rabobank Noord Veluwe 2 stemmen uitbrengen op die vereniging die u een warm hart toedraagt en wij hopen dat u die stemmen aan onze vereniging geeft.

Elke stem is naar verwachting tussen de € 5,00 en € 10,00 waard, afhankelijk van het aantal stemmen.

Wij rekenen op uw steun.

03. maart 2015 · Reageren uitgeschakeld · Categories: Lezing, Verslag

Na een afwezigheid van vijf jaar organiseerde Arent thoe Boecop op donderdag 26 en vrijdag 27 februari opnieuw twee visserijavonden. Dit keer vonden de sfeervolle avonden plaats in gemeenschapscentrum ’t Huiken. Twee volle zalen gevuld met ongeveer 700 bezoekers werden verrast met een zestal unieke documentaires.

Vóór de pauze konden de bezoekers beelden zien van het inhangen van de deuren in de Vischpoort. In 1992 werd de eeuwenoude Vischpoort op initiatief van Arent thoe Boecop opnieuw voorzien van zware toegangsdeuren. De deuren werden in gebruik gesteld door Arent baron Van Boecop, een rechtstreekse telg uit het geslacht van de beroemde familie Thoe Boecop.

In het tweede filmpje vertelden schoenmaker Wim Smit en de gewezen adjudant van prins Bernhard, Han Rambonnet, over hun aangrijpende belevenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze opnames waren gemaakt tijdens een bijzondere lezing van een zevental verzetsstrijders op 7 november 1994.

De derde documentaire ging over het honderdjarig bestaan van de ijsclub T.G. Een aantal direct betrokkenen haalde bijzondere herinneringen op uit het verleden van de Elburger ijsclub. Hoogtepunt in dit filmpje vormde de organisatie van de unieke grachtentochten. Grote animator van deze happening was Freek van der Heide (1932-2015).

In de vierde documentaire stond het zwembad en badmeester Bart van de Wetering centraal. Zoon Jan (1926) zorgde voor het bijpassende verhaal.

De laatste film vóór de pauze was een documentaire over het leven van Lammert Jansen (1917-2014). De opnames waren in het najaar van 2009 op de Kop van ’t Ende gemaakt. Lammert vertelde daar over zijn bewogen bestaan als visserman en wat het voor hem en zijn broer betekende om de visserij te moeten opgeven in verband met de inpoldering van Oostelijk Flevoland. Op 31 december 2014 stierf Lammert Jansen op de hoge leeftijd van 97 jaar. Deze film was bedoeld als eerbetoon aan Elburgs laatste Zuiderzeevisser.

Na de pauze stond de avond geheel in het teken van Elburgs visserijverleden. Uit enkele honderden uren opnames was door Barend Bosman een compilatie gemaakt van een documentaire van ruim een uur. Mannen als Aart van Triest (EB 68), Aalt Petersen (EB 44), Gerrit van Triest (EB 58) en Henk aan ‘t Goor (EB 17) kwamen aan het woord en vertelden op hun eigen wijze over hun ervaringen in hun vissersbestaan. Maar ook werden de schijnwerpers gezet op de nevenbedrijven zoals de palingrokerijen, de vishandel en de touwslagerij.

Roef Binnekamp en Cees Nagelhout (De Kleppe) brachten met hun komische verhalen de bezoekers aan het schaterlachen.

De documentaire sloot af met het lied Deze Zee van Rob de Nijs waarbij een toepasselijke videoclip over de Elburger vissers was gemaakt.

Terugkijkend op de beide avonden kan van een groot succes worden gesproken. De bezoekers waren zeer enthousiast en lieten dat blijken met een daverend applaus voor de organisatie. Barend Bosman, Fokke Dijkstra en Willem van Norel hebben met hun inspanningen veel mensen twee genoeglijke avonden gepresenteerd. Hulde aan dit drietal!

29. januari 2015 · Reageren uitgeschakeld · Categories: Lezing, Verslag · Tags:

De traditie van begraven en cremeren.
Marianne Doornbos begon haar lezing voor een goed bezet Gruithuis met het uitleggen van enkele tradities bij het begraven. In de steentijd werd er begraven in grafheuvels en hunebedden. Daarna vonden de eerste crematies in Nederland plaats. Hiervoor werden bestaande grafheuvels gebruikt. Het lichaam werd op de grafheuvel verbrand en de overgebleven resten werden in en urn verzameld en begraven in de grafheuvel. Karel de Grote verbood de lijkverbranding in 785 na Christus, omdat het heidens was. In 1914 werd in Nederland het eerste crematorium geopend, crematorium Westerveld in Driehuis. Pas in 1955 werd het cremeren weer wettelijk toegestaan.
Rituelen rond de dood zijn zowel gericht op de overledene als op degenen die achterblijven. Voor hen is het een manier om het verdriet vorm te geven en troost te vinden. Veel uitvaartgebruiken hebben als doel om de aandacht van de vertrekkende ziel af te leiden.
Uitvaartgebruiken die vrijwel zijn verdwenen: Het bedekken van de spiegel, dragen van een doodshemd, dragen van rouwkleding, dodenwake, driemaal om de begraafplaats lopen, plaatsen van een lijkbord. Het klokluiden had in de Middeleeuwen drie betekenissen, a. de levenden naar de kerk roepen, b. de doden beluiden en c. duivels en boze geesten verdrijven. Tot op de dag van vandaag worden de klokken geluid als iemand is overleden ( in onze gemeente is dat op ’t Harde en Doornspijk om 11.00 uur vm.)
Nog steeds is het de gewoonte de overledene in en uit te dragen met de voeten vooruit. Omdat de geest van de overledene (die alleen maar vooruit en niet achterom kan kijken) anders de weg terug zou vinden. Om dezelfde reden droeg men in veel streken de overledene niet naar buiten door de deur die dagelijks werd gebruikt. Vooral in onze streek bij boerderijen had men een trouw- en een rouwdeur.
Het houden van een rouwmaaltijd diende oorspronkelijk om de schimmen van de gestorvene af te weren en de mensen die rouwen op te nemen in de kring van de levenden. Tegenwoordig is deze maaltijd bedoeld om na de begrafenis met de familie te praten, die men soms jaren niet gezien heeft.
Er zijn veel manieren om een afscheid vorm te geven. Maar hoe dat ook gebeurt: geef er geen oordeel over. Er is vaak goed nagedacht over alles wat er gebeurt, alles heeft een reden. Het gaat bij een uitvaart niet om wat wij willen. Het gaat om de nabestaanden, zij moeten verder zonder de overledene en alles wat er tijdens een uitvaart gebeurt, helpt om het verlies te aanvaarden en verder te kunnen leven. Het was een leerzame avond vooral ook door de vele vragen van de aanwezigen.

21. januari 2015 · Reageren uitgeschakeld · Categories: Verslag · Tags:

Op zaterdag 3 januari hield Arent thoe Boecop de nieuwjaarsreceptie in het Gruithuis. Ook dit jaar werd deze ontmoeting druk bezocht door de leden. Vicevoorzitter Willem van Norel blikte in zijn nieuwjaarstoespraak vol trots terug op het afgelopen jaar waarin het 40-jarige jubileum de rode draad van het jaarprogramma vormde. Hoogtepunten zoals de verschijning van de Canon van de gemeente Elburg en het standaardwerk Joods leven in Elburg werden onder andere gememoreerd. Maar er werd ook teruggekeken naar de jubileumreceptie, de lezing van Hans Goedkoop en het bijzondere concert van het Gelders Fanfare Orkest. Kortom: een jaar vol hoogtepunten! Na de toespraak konden de leden het glas met glühwein heffen. Daarna was er nog een gezellig samenzijn onder het genot van een hapje en een drankje.

21. januari 2015 · Reageren uitgeschakeld · Categories: Verslag · Tags:

De jaarlijkse sfeerwandeling door de Elburger binnenstad op dinsdag 19 december is ook dit keer een groot succes geworden. Er waren dit keer 130 deelnemers. Organisator Willem van Norel had dit jaar een boekje met vijftig prikkelende opdrachten samengesteld. De vragen waren verdeeld over de vier stadskwartieren. De deelnemers konden in groepjes de stad verkennen. Bovenlichten, keitjesstoepen, jaartallen, gevels en andere bijzondere elementen stonden centraal in deze puzzeltocht door de vesting Elburg. Tussendoor kon er warme chocolademelk met koek worden genuttigd in het Gruithuis.
Na afloop van de wandeling (omstreeks 21.30 uur) werd in het pand Beekstraat 3 een PowerPointpresentatie verzorgd waarbij alle antwoorden op de opdrachten op een groot scherm de revue passeerden. Het bestuur kijkt met voldoening terug op deze sfeerwandeling mede vanwege de vele enthousiaste reacties van de deelnemers.

15. januari 2015 · Reageren uitgeschakeld · Categories: Mededeling

Lammert JansenOp oudejaarsavond is op de hoge leeftijd van 97 jaar ons dierbare erelid Lammert Jansen overleden. Met hem stierf de laatste visser van Elburg die nog beroepsmatig op de Zuiderzee heeft gevist.

De levenskrachten werden de laatste jaren geleidelijk minder, maar Lammert Jansen bleef vanuit zijn bed via een tablet alles volgen. De laatste uitgave van Arent thoe Boecop heeft hij nog met volle interesse gelezen. En telkens weer gaf hij aan hoe belangrijk het is om de historie vast te leggen.

Lammert Jansen werd geboren op 30 september 1917. Al op jonge leeftijd ging hij met zijn vader mee naar zee. Door omstandigheden moest Lammert (samen met zijn broer Jan) al op jeugdige leeftijd het roer van de botter EB 59 overnemen. De naderende inpolderingsplannen deden de broers Jansen uiteindelijk besluiten om in 1952 te stoppen met de visserij. Lammert Jansen vond een baan op de kazerne op ’t Harde.

Na zijn pensionering besteedden Lammert en zijn vrouw Ger heel veel tijd aan genealogie en archiefonderzoek. Een enorme klus vormde het beschrijven van de bewoningsgeschiedenis van de stad Elburg.

Op 24 maart 1997 benoemde het bestuur van Arent thoe Boecop Lammert Jansen tot erelid van de oudheidkundige vereniging.

Lammert Jansen was tijdens zijn leven een zeer meelevend en betrokken lid van Arent thoe Boecop. Een bescheiden mens, met een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Een schipper met een groot Godsvertrouwen. Lammert Jansen leefde vanuit de geest van de dichter van onderstaande woorden:

Loopt straks de reis ten einde en nader ik de stranden
Waar dreigement des doods de zwaarste zeeën staan
Neem trouwe Loods mij ‘t roer dan uit de zwakke handen
En doe mij stil verrukt Uw haven binnen gaan.
We gedenken Lammert Jansen met heel veel respect.

Namens het bestuur van de oudheidkundige vereniging Arent thoe Boecop,

Willem van Norel

22. november 2014 · Reageren uitgeschakeld · Categories: Verslag · Tags:

Zoals ieder jaar heeft onze oudheidkundige vereniging ook dit jaar weer een historische maaltijdgeorganiseerd.

De editie van 2014 vond plaats op donderdag 13 november in restaurant de Haas in Elburg.

Omdat Arent thoe Boecop dit jaar zijn 40ste verjaardag viert is als het thema van de historische maaltijd gekozen voor de oprichtingstijd van de vereniging: de jaren ’70 van de vorige eeuw.

94 leden vonden de weg naar restaurant de Haas die avond.

Het menu bestond uit

vooraf: cracker met chili con carne.
daarna: kleine kom erwtensoep.
dan een bierspoon om alle smaken weg te spoelen voor de volgende stap.
hoofdgerecht: stampottenbuffet, boerenkool, hutspot en zuurkool met allerlei uitjes en sausjes erbij en div. vleessoorten.
als toetje: vlaflip.
Al deze zaken zijn uit de jaren 70

Tussen de gangen door werden beelden uit het jaar 1974 vertoond en verzorgde DJ Johan Schenk muziek uit de jaren zeventig.

Om half elf sloot onze vice-voorzitter Willem de Norel de avond af wat tevens het einde betekende van de festiviteiten rond 40 jaar Arent thoe Boecop.

De volgende activiteit is dinsdag 16 december 2014. Sfeerwandeling. Aanvang 19.30 uur

 

09. november 2014 · 1 comment · Categories: Verslag · Tags:

Onder grote belangstelling (130 bezoekers!) is op woensdag 29 oktober in de Raadzaal van museum Elburg het boek Joods leven in Elburg gepresenteerd. De auteur Willem van Norel heeft vijf jaar onderzoek gedaan naar het joodse verleden van zijn geboortestad Elburg. Het resultaat is een lijvig standaardwerk van 432 pagina’s waarin veel familiegeschiedenissen de revue passeren. Een markeringspunt in het boek zijn de oorlogsjaren waarin uiteindelijk 23 Elburger joden werden gedeporteerd. Slechts één van hen wist de oorlog te overleven. Tegelijkertijd vonden tijdens de oorlog tenminste 18 joodse kinderen onderdak in Elburg en konden diverse volwassen joodse mensen in Elburg onderduiken.
De eerste exemplaren van het boek werden aangeboden aan Victorina Roosje Klompmaker-Jacobs (1929) en Jules Schelvis (1921). De auteur werd toegesproken door prof. dr. Arnold Heertje, Uri Coronel en Theo van Ledden (voorzitter van museum Sjoel Elburg). Tenslotte sprak de 93-jarige Jules Schelvis (overlevende van zeven concentratiekampen) een dankwoord.
Onder de aanwezigen waren ook diverse leerlingen van het Nuborgh College Lambert Franckens en het Ulenhof College uit Doetinchem. Deze jonge studenten hadden twee weken daarvoor een studiereis meegemaakt naar Sobibor. Een andere bijzonderheid was dat er vijf joodse onderduikkinderen bij de uitreiking van het boek aanwezig waren. Leni Duyzend (1928), Bep Härtz (1932), Martijn van Dam (1936), Jons Bouwman (1938) en Loeti Vischschraper (1940) waren er getuige van dat hun levensverhalen werden gepresenteerd.
De presentatie van het prachtige boek had een zeer waardig karakter. De auteur verzorgde zelf verzorgde een zeer interessante PowerPointpresentatie over de inhoud van zijn magnum opus.